พบ “ตัวการ” ที่อาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งตับ! หมอเตือนสารพิษร้ายแรงกว่าสารหนูหลายเท่า แต่หลายบ้านยังเผลอกินซ้ำโดยไม่รู้ตัว
พบ “ตัวการ” ที่อาจเพิ่มความเสี่ยงมะเร็งตับ! หมอเตือนสารพิษร้ายแรงกว่าสารหนูหลายเท่า แต่หลายบ้านยังเผลอกินซ้ำโดยไม่รู้ตัวSeptember 02, 2026บทความดี แปลก ๆ
พบ "ภัยเงียบ" ใกล้ตัว! อาหารขึ้นราอย่าคิดว่าแค่ตากแดดแล้วกินต่อได้ เพราะอาจมี "อะฟลาท็อกซิน" สารพิษอันตรายที่ทำร้ายตับโดยไม่รู้ตัว
หลายคนพยายามดูแลสุขภาพด้วยการงดเหล้า ลดอาหารทอด และพักผ่อนให้เพียงพอ แต่กลับมองข้ามสิ่งที่อยู่ใกล้ตัวที่สุดอย่าง อาหารที่เก็บไว้ในครัว
เรื่องนี้เกิดขึ้นกับหญิงวัย 56 ปีรายหนึ่ง ซึ่งแทบไม่มีพฤติกรรมเสี่ยงที่คนทั่วไปมักนึกถึง เธอไม่ดื่มเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ไม่ค่อยนอนดึก และหลีกเลี่ยงอาหารมัน จึงเชื่อมาตลอดว่าสุขภาพของตัวเองน่าจะดี
แต่เมื่อเข้ารับการตรวจสุขภาพ แพทย์กลับพบว่าค่าการทำงานของตับผิดปกติ จึงสอบถามพฤติกรรมการกินและการเก็บอาหารอย่างละเอียด ก่อนจะพบพฤติกรรมหนึ่งที่หลายครอบครัวอาจทำเหมือนกันโดยไม่รู้ถึงความเสี่ยง
เธอยอมรับว่า หาก เห็ดหูหนู เห็ดหิมะ หรือถั่วลิสง ที่เก็บไว้เริ่มชื้น เธอมักนำออกมาตากแดดให้แห้งแล้วเก็บกลับมาใช้ต่อ เพราะรู้สึกเสียดายที่จะต้องทิ้ง
ไม่เพียงเท่านั้น หากข้าวสารหรือบะหมี่ที่เก็บไว้มีกลิ่นผิดปกติ เธอก็มักเลือกนำมาปรุงอาหารต่อแทนที่จะทิ้ง
พฤติกรรมที่ดูเหมือนเป็นการประหยัดเพียงเล็กน้อย อาจกลายเป็นความเสี่ยงที่ไม่ควรมองข้าม เพราะอาหารบางชนิดที่ผ่านการปนเปื้อนของเชื้อราอาจมีสารพิษอย่าง อะฟลาท็อกซิน (Aflatoxin) ซึ่งเกี่ยวข้องกับความเสียหายต่อตับและความเสี่ยงต่อมะเร็งตับ
อะฟลาท็อกซินคืออะไร ทำไมอาหารขึ้นราจึงไม่ควรนำกลับมากิน?
อะฟลาท็อกซินเป็นสารพิษที่เกิดจากเชื้อราบางชนิด โดยมักพบในวัตถุดิบอย่าง ถั่ว ธัญพืช และอาหารที่เก็บรักษาในสภาพอับชื้น
สิ่งที่ทำให้สารพิษชนิดนี้น่ากังวลคือ ต่อให้มองไม่เห็นเชื้อราหรือทำอาหารผ่านความร้อนตามปกติ ก็ไม่ได้หมายความว่าสารพิษจะถูกกำจัดออกไปทั้งหมด
1. มีความเกี่ยวข้องกับมะเร็งตับ
อะฟลาท็อกซิน โดยเฉพาะอะฟลาท็อกซิน B1 เป็นสารก่อมะเร็งที่มีหลักฐานชัดเจนว่ามีความสัมพันธ์กับการเกิด มะเร็งตับ
เมื่อได้รับสารพิษอย่างต่อเนื่อง ร่างกายจะต้องกำจัดสารดังกล่าวผ่านกระบวนการที่เกี่ยวข้องกับตับ และสารเมแทบอไลต์บางชนิดสามารถทำลาย DNA ของเซลล์ได้
2. ตับเป็นอวัยวะสำคัญที่ได้รับผลกระทบ
ตับทำหน้าที่กำจัดและเปลี่ยนแปลงสารต่าง ๆ ที่เข้าสู่ร่างกาย ดังนั้นสารพิษจากอาหารจึงสามารถสร้างภาระและความเสียหายต่อเซลล์ตับได้ โดยเฉพาะเมื่อได้รับซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน
ผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงด้านโรคตับอยู่แล้วจึงยิ่งควรใส่ใจเรื่องอาหารที่อาจปนเปื้อนสารพิษ
3. การปรุงอาหารทั่วไปไม่ใช่วิธีรับประกันความปลอดภัย
หลายคนเข้าใจว่า ต้ม ผัด ทอด หรือปรุงจนสุก ก็เพียงพอที่จะทำลายสารพิษจากเชื้อรา แต่สำหรับอะฟลาท็อกซินนั้น ความร้อนจากการประกอบอาหารทั่วไปไม่สามารถรับประกันว่าจะกำจัดสารพิษได้หมด
ดังนั้น หากสงสัยว่าอาหารปนเปื้อน สิ่งที่ปลอดภัยกว่าคือ ไม่ควรนำมาปรุงเพื่อรับประทานต่อ
5 จุดในครัวที่ควรระวัง เพราะอาจเพิ่มโอกาสเกิดเชื้อรา
อะฟลาท็อกซินไม่ได้หมายความว่าจะต้องเห็นอาหารขึ้นราอย่างชัดเจนเสมอไป การเก็บวัตถุดิบในสภาพชื้นหรือไม่เหมาะสมสามารถเพิ่มความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนได้
1. ถั่วและธัญพืช
ถั่วลิสง ข้าวสาร และผลิตภัณฑ์จากธัญพืช หากเก็บไว้ในบริเวณที่มีความชื้นสูงเป็นเวลานาน อาจเกิดเชื้อราและการปนเปื้อนได้
2. อาหารแห้งที่เก็บไว้นาน
ของแห้งที่ควรเก็บในที่แห้ง หากได้รับความชื้นแล้วนำกลับมาตากแดดเพื่อนำมาใช้ต่อ ไม่ได้หมายความว่าปลอดภัยจากสารพิษที่อาจเกิดขึ้นแล้ว
3. วัตถุดิบที่มีกลิ่นหรือรสผิดปกติ
หากอาหารมีกลิ่นอับ มีรสชาติเปลี่ยนไป หรือพบจุดที่มีลักษณะคล้ายเชื้อรา ไม่ควรคิดว่าแค่ล้างหรือตัดส่วนที่เสียออกแล้วส่วนที่เหลือจะปลอดภัยเสมอไป
4. เขียงไม้
เขียงไม้ที่ใช้งานมานานจนมี รอยแตก ร่องลึก หรือจุดดำ อาจทำความสะอาดได้ยากขึ้น หากมีเชื้อราสะสมควรพิจารณาเปลี่ยนใหม่แทนการใช้งานต่อ
5. ตะเกียบและอุปกรณ์ไม้
อุปกรณ์ไม้ที่มีความชื้นสะสมหรือมีร่องรอยเชื้อราไม่ควรฝืนใช้งานต่อ เพียงเพราะคิดว่าสามารถล้างหรือต้มแล้วนำกลับมาใช้ได้
"ประหยัด" แบบไหนที่ควรหยุด ก่อนต้องเสียมากกว่าเดิม?
การเสียดายอาหารเป็นเรื่องที่เข้าใจได้ แต่การเลือกเก็บอาหารที่สงสัยว่าปนเปื้อนเพียงเพราะไม่อยากทิ้ง อาจไม่ใช่การประหยัดที่คุ้มค่า
โดยเฉพาะการ ตัดเฉพาะส่วนที่ขึ้นราแล้วนำส่วนที่เหลือไปกิน หรือการนำวัตถุดิบที่ชื้นผิดปกติไปตากแดดแล้วนำกลับมาประกอบอาหาร อาจไม่สามารถรับประกันได้ว่าการปนเปื้อนจะหายไป
เมื่อไม่แน่ใจ การทิ้งอาหารนั้นจึงเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยกว่า
5 วิธีดูแลอาหารในครัว ลดความเสี่ยงจากเชื้อราและสารพิษ
1. ซื้อเท่าที่จำเป็นไม่ควรซื้อถั่ว ธัญพืช หรือวัตถุดิบแห้งจำนวนมากเกินกว่าจะรับประทานได้ทัน โดยเฉพาะในช่วงที่อากาศร้อนชื้นหรือมีฝนตกบ่อย
2. เก็บอาหารให้แห้งและปิดสนิท
เลือกภาชนะที่สะอาด แห้ง และมีฝาปิดมิดชิด เพื่อช่วยลดการสัมผัสความชื้นและป้องกันการปนเปื้อน
3. เจออาหารผิดปกติ อย่าฝืนกินหากพบเชื้อรา กลิ่นอับ รสขม หรือมีลักษณะผิดปกติ ไม่ควรคิดว่าแค่ล้าง ตากแดด หรือตัดส่วนที่เสียออกแล้วจะปลอดภัย
4. เปลี่ยนอุปกรณ์ไม้เมื่อเสื่อมสภาพ
เขียงไม้และตะเกียบที่แตกร้าว มีร่องลึก หรือมีเชื้อราควรเปลี่ยนใหม่ เพราะบริเวณเหล่านี้อาจทำความสะอาดได้ยาก
5. อย่าละเลยการตรวจสุขภาพผู้ที่มีปัจจัยเสี่ยงเกี่ยวกับโรคตับ โดยเฉพาะผู้ที่มีไวรัสตับอักเสบบีหรือซี ควรติดตามสุขภาพและเข้ารับการตรวจตามคำแนะนำของแพทย์
อาหารในครัวอาจดูเป็นเรื่องเล็ก แต่พฤติกรรมที่ทำซ้ำทุกวันสามารถส่งผลต่อสุขภาพในระยะยาวได้
การประหยัดอาหารเป็นสิ่งที่ดี แต่หากอาหารเริ่มขึ้นรา ชื้น มีกลิ่นผิดปกติ หรือไม่แน่ใจว่าปลอดภัยหรือไม่ การยอมทิ้งอาจคุ้มค่ากว่าการเสี่ยงนำกลับมารับประทาน
เพราะเงินที่เสียไปกับอาหารเพียงไม่กี่บาทอาจน้อยกว่าค่าใช้จ่ายและผลกระทบต่อสุขภาพที่ตามมาในอนาคตหลายเท่า
อย่ารอให้ร่างกายส่งสัญญาณเตือน การดูแลตับเริ่มต้นได้จากสิ่งง่าย ๆ ที่เราเลือกกินและเลือกเก็บไว้ในครัวทุกวัน
เป็นเว็บไซต์ที่รวบรวมบทความเกี่ยวกับสุขภาพ ข่าวด่วน คลิป กีฬา สุขภาพ อาหาร!!